Hatalardan Ders Almak ve Kendi Yolunu Çizmek

Sevgili dostum, yatırım yapmaya başladığında şunu bil, hata yapacaksın. Hem de bol bol! Ama bu kötü bir şey değil. Çünkü o hatalar bize en değerli dersleri veriyor. İşin sırrı, o hataları görmezden gelmek yerine üzerine gidip ders çıkarmakta. Bir nevi “yatırım kimliğini” oluşturarak, bir sonraki adımlarında daha sağlam basmak.

Bu yazıda, yatırımda yapılan yaygın hatalardan, bu hatalardan nasıl ders çıkarabileceğinden ve kendi yatırım tarzını nasıl oturtabileceğinden bahsedeceğim. Hazırsan başlayalım!

Yatırımda En Sık Yapılan Hatalar

1. Duygularla Hareket Etmek

Piyasa düşer, korkarsın. Piyasa çıkar, coşarsın. Derken ya panikle satarsın ya da fırsatı kaçırıyorum diye düşünerek tepeden alım yaparsın. İşte bu duygusal kararlar, sana yatırım dünyasında en büyük zararları getirir. Piyasa her zaman oynar, ama sen sakin kalmalısın.

Yatırım dünyasına yeni giren insanlarda en çok görülen durumlardan birisi budur. Sen de piyasalarda araştırmalarını yaparken ve sosyal medyayı gezerken bolca FOMO ve FUD kelimelerini göreceksin. FOMO yani “Fear of Missing Out”, yükselen piyasalarda “acaba geç mi kaldım, bu piyasa daha çok gider, ben de gireyim” bakış açısıdır. FUD yani “Fear, Uncertainty, Doubt” ise negatif haberler bombardımanından çok etkilenmek ve “bu piyasalar daha çok düşer, en iyisi ben çıkayım” düşüncesidir. Tabii ki ben de ilk zamanlarımda bu hatalara çokça düştüm. FOMO ile aldığım yerlerden büyük düşüşler, FUD ile sattığım yerlerden büyük yükselişler gördüm. Sen de bunları büyük ihtimalle yaşayacaksın fakat farkındalığının olması seni hatalarını erkenden farketmene yardımcı olacak.

2. Araştırmadan İşe Dalmak

Arkadaşın bir hisse önerdi, sosyal medyada bir coin övülüyor, herkes “patlayacak bu!” diye konuşuyor. Sen de hemen atladın diyelim. Sonuç? Büyük ihtimalle hüsran. Yatırım yaparken kendi araştırmanı yapmadığın her an, riskin katlanarak artıyor.

Sakın ama sakın sosyal medyada gördüğün her şeye hemen atlama! Piyasada o kadar çok şarlatan var ki, sana hisse aldırırken kendisi arka plandan satıyor bile olabilir. O kadar fazlaca bu durumları tecrübe ettim ki, sen bu hatalara düşme. Gördüğün her analizi kendin de araştır. Eğer sana mantıklı geliyorsa pozisyona gir. Bir gün içerisinde yüzlerce yatırım tavsiyesi göreceksin, bir süre sonra ne alıp sattığını bile anlayamazsın ve bir de bakmışsın sermayenin büyük kısmı erimiş gitmiş.

3. Sabırsızlık

“Hemen zengin olayım!” hayaliyle hareket eden çok kişi var. Ama gerçek şu ki, yatırım sabır işidir. Bugün aldığın bir hisse ya da coin, yarın sana servet kazandırmaz. Hele ki uzun vadeli yatırım yapıyorsan, beklemek zorundasın.

Ünlü bir söz vardır, borsalar sabırsızdan sabırlıya para aktarım aracıdır.

4. Risk Yönetimini Unutmak

Tüm paranı tek bir yere bağlamak büyük bir hata. Unutma, yatırımda en önemli şeylerden biri çeşitlendirme. Ayrıca, stop-loss gibi araçları kullanmayı da ihmal etme. Risk yönetimi olmadan yatırım yapmak, bir arabayı frenleri olmadan sürmek gibidir.

Portföyünü nasıl çeşitlendirmen gerektiği konusunda ilerleyen dönemlerde yazılar yazacağım. Bu tamamen senin risk algınla ilgili bir konu. Risk yönetimi ile ilgili de daha önceden bir makale hazırlamıştım. Yine ilerleyen dönemlerde bunu örneklerle açıklayacağım bir çalışma hazırlıyorum.

5. Hatalardan Kaçmak

Bir hata yaptın diyelim. Kabul etmek yerine “Ama piyasa kötüydü, ama haberler şöyleydi” diyerek kendini kandırırsan, aynı hatayı tekrar yapman kaçınılmaz olur. Hatalarını kabul et, analiz et ve ders çıkar.

Sosyal medyada o kadar fazla şikayet eden kişilere denk geleceksin ki. Kimisi diyecek İsrail yüzünden oldu, kimisi diyecek başbakan yüzünden oldu, kimisi diyecek faizler yüzünden oldu. Halbuki neyin ne olduğunu tahmin etmekten ziyade odaklanman gereken şey kendi analizlerine sadık kalmak ve risk yönetimi ile bunu yönetmek. Gürültüye kapılırsan kendini hiç olmadık durumlarda bulabilirsin.

Hatalardan Ders Çıkarmanın Önemi

Hatalarına kızma. Onlara teşekkür et! Çünkü onlar, seni daha iyi bir yatırımcı yapacak. Peki bu hatalardan nasıl ders çıkarabilirsin? İşte birkaç öneri:

• Hata Günlüğü Tut: Yaptığın işlemleri ve sonuçlarını not al. Hangi karar neden alındı, sonuç ne oldu? Bu, sana ileride büyük bir rehber olur.

  
  

• Geçmişi Analiz Et: Geçmişteki hatalarına dönüp bak. “Bu kararı neden almıştım? Daha farklı ne yapabilirdim?” sorularını sormaktan çekinme.

  
  

• Küçük Adımlarla İlerle: Büyük riskler alıp büyük dersler çıkarmaya çalışmak yerine, küçük işlemler yaparak kendinizi geliştir. Hem kaybın küçük olur hem de öğrenme sürecin hızlanır.

  
  

Kendi Yatırım Yolunu Çiz

Herkesin yatırım tarzı farklıdır. Bu yüzden, başkalarını kopyalamak yerine kendi yatırım kimliğini oluşturmalısın. Bu, seni piyasa dalgalanmalarına karşı daha sağlam tutar.

1. Kendini Tanı

• Risk almayı sever misin, yoksa daha temkinli misin?

• Uzun vadeli mi düşünüyorsun yoksa kısa vadeli işlemler mi yapmak istiyorsun?

• Hangi sektörleri, ürünleri ya da varlıkları daha iyi biliyorsun? Bunları bir düşün.

  
  

2. Bir Strateji Belirle

Strateji, yatırımcının pusulasıdır. Önceden bir plan yaparsan, duygusal kararlar alma ihtimalin azalır. Örneğin, bir hisseyi hangi fiyata ulaştığında satacağını veya alım yaparken nelere dikkat edeceğini belirle.

3. Düzenli Öğren

Yatırım dünyası sürekli değişiyor. Bu yüzden, her zaman öğrenmeye açık ol. Kitaplar oku, uzmanları takip et, webinar ve kurslara katıl. Piyasayı ne kadar iyi anlarsan, o kadar sağlam adımlar atarsın.

Son Söz

Yatırım yapmak, yalnızca kazançla değil, hatalarla da dolu bir yolculuktur. Ama unutma, hataların aslında senin en iyi öğretmenindir. Önemli olan, o hatalardan ders çıkarıp bir sonraki adımını daha sağlam atmak.

Kendi yatırım kimliğini oluşturduğunda, bir noktadan sonra piyasanın dalgalanmaları seni etkilememeye başlar. Çünkü bilirsin ki, artık ne yaptığını biliyorsun.

Unutma! Yatırım bir maraton, sprint değil. Sabırlı ol, öğrenmeye açık kal ve en önemlisi, bu yolculuğun tadını çıkar.